محمد حسن بن محمد باقر صفى عليشاه

54

عرفان الحق ( فارسى )

و تهور و جبن يسار و يمين . تواضع صراط است و تذلل و تكبر تفريط و افراط و هكذا ساير الاوصاف . اين است معنى الصراط ادق من الشعر ( 91 ) و نكته خير الامور أوسطها ( 92 ) . در اين راه باريك مستقيم رو و از حد وسط منحرف مشو . اما آثار و لوازمى كه بر حسن خلق مترتب است و اهل اخلاق به آن متأدب : اول حفظ زبان از هر كلامى كه موجب اضرار و آزار و رنجش خلق شود و عند العقل ممدوح نبود . چون لغو و دروغ و تهمت و نمامى و هتاكى و عيب‌جوئى و هجوخوانى و امثال ذلك . ثانى ضبط جوارح از حركاتى كه در انظار ناهموار نمايد و ناگوار آيد . و ديگر صبر در مصائب و رعايت اقارب و ترك عبوس و تكريم نفوس و نوازش قلوب و ستر عيوب ، و حسن معاشرت و رفع مشاجرت ، و بذل خيرات بدون غرض و اعطاى مال بىملاحظه عوض . درمانده را بىمنت دست گرفتن ، محتاج را بىمنيت نوا دادن ، حاجات خلق را بىمقصود برآوردن ، هر حقى را در مقام خود ادا كردن ، غريب را يارى نمودن ، يتيم را دلجوئى كردن ، همسايه را خوشوقت داشتن ، مسكين را طعام دادن ، سائل را محروم نراندن ، ياران را در حسن معاش خود شريك ساختن ، به عيادت مرضاى احباب رفتن ، در هنگام غضب حلم كردن ، با بيگانه ملايم بودن ، با خويشان بهر ترك ادبى سخت نگرفتن ، سينه را از كينه بدخواه پاك ساختن ، بنده و زير دست را چون اولاد عزيز نواختن ، بضد حضار حرف نزدن ، بر خلاف سيره ناس سلوك نكردن ، با دوستان